Over schaamte

By on .

Uit de nieuwe brochure “Informatie voor de huisarts over Klinefeltersyndroom”:

“Het kan verstandig zijn dat ouders de school inlichten over de eventuele leermoeilijkheden (maar niet persé over de syndroomdiagnose om negatieve discriminatie door leerkrachten en medeleerlingen te voorkomen), zodat leerkrachten daarop kunnen anticiperen.”

Het is goed dat de drie organisaties die verantwoordelijk zijn voor de brochure beseffen dat intersekse personen op scholen gediscrimineerd (en gepest) worden, maar geheimhouding is geen oplossing voor dit probleem. Daarom plaatsen we hier een deel van het vier jaar geleden opgenomen interview met Margriet van Heesch. Zij is inmiddels gepromoveerd op de levensverhalen van intersekse personen.

TRANSCRIPTIE:

Over schaamte…

“Het belangrijkste wat ik heb geleerd door naar de levensverhalen te luisteren, en dat zijn er dan in totaal veertig geweest, is dat er niets valt te winnen bij een geheim. Echt helemaal niets. En hoe moeilijk en eng het ook is om een geheim wel te vertellen, om je angst te overwinnen, de angst dat mensen met je verhaal aan de loop gaan, dat ze je verhaal misschien verkeerd begrijpen, misschien verkeerd doorvertellen, dat er geroddeld gaat worden… dit allemaal is minder erg dan het moeten hebben van een geheim.

Ik heb natuurlijk heel veel verhalen gehoord over schaamte, over geheimhouding, over wat vertel je wel aan iemand en wat vertel je niet aan iemand. In mijn onderwijs aan de UvA werk ik heel veel met [vragen als] hoe komen ideologieën tot stand, hoe worden normen gemaakt, bijvoorbeeld de norm over het vrouwelijk lichaam of hoe moet een man er uitzien en hoe je normen herkend. Je herkent een norm in jouw cultuur of omgeving op het moment dat je je ergens voor schaamt en het aan niemand durft te vertellen. Dat is het moment dat je een norm die hebt geïnternaliseerd, hebt overschreden. En het mooiste zou zijn… wat ik heel veel met mijn studenten doe, is de ‘shame exercise’, ik geef veel in het Engels les, dat is een schaamte oefening en dan moet iedereen opschrijven waar hij zich het meest voor schaamt. Dat verzamel ik, ik lees dat voor en dan doen we verder helemaal niets. Niemand weet wie zich waarvoor heeft geschaamd, maar het leuke is dat je heel vaak dezelfde dingen ziet en dat [bij] de dingen waar anderen zich voor schamen je je afvraagt ‘waarom zou je je daarvoor schamen’. Maar op het moment dat je je schaamte hebt geëxternaliseerd, als je het weg hebt gegooid, dan zie je ineens dat het niet iets is waarvoor je je hoeft te schamen.

Want schamen is iets anders dan je schuldig voelen. Schuldig is dat je denkt ‘ik heb iets verkeerd gedaan’. Schaamte is dat je denkt ‘ik bén verkeerd, ik klop niet, ik zit niet goed in elkaar’. En dat is schaamte.

Een ander ding wat ik heb geleerd tijdens mijn onderzoek, is dat het verhaal van je geslachtsvariatie steeds opnieuw en niet vaak genoeg en niet aan veel genoeg mensen verteld kan worden.”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *